Hartproject Auerhoen

Het auerhoen behoort tot de zaad- en groenplanteneters en voedt zich daarom in de zomer het liefst met bosbessen, grassen, bloemen en beukennootjes. In de winter daarentegen eten ze bijna uitsluitend naalden – bij voorkeur van dennenbomen. Alleen tijdens hun eerste levensweken voeden de kuikens zich met insecten.

Het auerhoen is van nature eerder rustig en schuw, waardoor men het zelden tegenkomt. Er is echter één uitzondering: tijdens de paartijd tussen maart en mei kan men de mannelijke auerhoenders vaker waarnemen. Het auerhoen staat bekend om zijn opvallende baltsgedrag, daarom vermijdt men best een ontmoeting met het dier in deze periode.

In tegenstelling tot andere vogelsoorten trekt het auerhoen in de winter niet naar het zuiden. In plaats daarvan past het zich met een dicht verenkleed aan de lage temperaturen aan en blijft het in zijn vertrouwde leefgebied.

Ja, u leest het goed! Terwijl bij de menselijke blindedarm (ten onrechte) vaak wordt gedacht dat hij geen functie heeft, verandert de blindedarm van het auerhoen mee met de seizoenen: in de winter kan deze tot wel 1,80 meter lang worden, waarna hij zich in het voorjaar opnieuw verkleint. Waarom zoveel moeite? Dat maakt deel uit van zijn overlevingsstrategie. In de winter voedt het auerhoen zich namelijk hoofdzakelijk met naalden, die samen met kleine steentjes in de darm worden vermalen. Een zeer complex proces dat onder meer in de blindedarm plaatsvindt.

In middeleeuwse dierenboeken beweerde een auteur dat het auerhoen kristallen van het eeuwige ijs van de bergen naar beneden wierp. Als er een kern van waarheid in deze legende schuilt, dan is het wel dat auerhoenders daadwerkelijk kleine steentjes oppikken om de inhoud van hun maag te vermalen.

Ondanks hun verwarmende verenkleed zijn auerhoenders tijdens de wintermaanden genoodzaakt hun energieverbruik tot een minimum te beperken. Wanneer ze door mensen buiten de aangeduide paden worden verstoord, zorgt hun vluchtreactie ervoor dat hun stofwisseling in korte tijd sterk toeneemt. Dat kost veel energie en verzwakt het dier op lange termijn. Het kan zelfs tot de dood leiden.

Misschien niet naar ieders smaak, maar zeker fascinerend: de kuikens van het auerhoen eten de uitwerpselen van hun moeder. Zo nemen ze de bacteriemix op die ze later nodig hebben om de voedingsstoffen uit naaldbomen af te breken.

Wereldwijd komt het auerhoen voornamelijk voor in de uitgestrekte gebieden van het noordelijke deel van Eurazië. In Centraal-Europa daarentegen leeft het enkel nog in de Alpen en in kleinere geïsoleerde populaties, zoals in het Zwarte Woud.

Terwijl het auerhoen in de 19e eeuw een populair motief was op ansichtkaarten uit het Zwarte Woud en vaak voorkwam in sagen en legendes, speelde de auerhen slechts zelden een rol. Wanneer ze toch werd vermeld, gold ze als het toonbeeld van moederlijkheid en zorgzaamheid, omdat ze haar kuikens zelfstandig opvoedt zonder hulp van het mannetje.