„Healing Architecture“ in de badkamer

Het onderzoeksgebied van evidence-based design als basis voor een gezondheidsbevorderende ruimtelijke inrichting

Architectuur heeft een enorme invloed op ons gedrag, ons welzijn en onze gezondheid. Hoe groot die invloed precies is, wordt al jaren onderzocht onder de noemer ‘Healing Architecture’ en het daarmee samenhangende, op wetenschappelijk bewijs gebaseerde ontwerp.

Onderzoekers stellen zich daarbij de centrale vraag hoe onze omgeving meetbaar invloed uitoefent op lichaam en geest. Ook in beeld: de badkamer. Ook hier zorgen de kernkenmerken van evidence-based design voor een positief effect op de gebruikers, of het nu gaat om particuliere woningen of zorginstellingen. Ook wordt de badkamer onder de loep genomen. Ook hier zorgen de kernkenmerken van evidence-based design voor een positief effect op de gebruikers, zowel in de privésfeer als in zorginstellingen.

Wat betekent „Healing Architecture“?

Healing Architecture beschrijft een ontwerpbenadering waarbij ruimtes bewust worden afgestemd op het lichamelijke en geestelijke welzijn. Architectuur en interieurontwerp fungeren hierbij als een bepalend kader voor regeneratie, herstel en zelfzorg.

Overkoepelende doelstellingen zijn bijvoorbeeld stressvermindering, veiligheid en oriëntatie. Daarbij worden verlichting, akoestiek en materialen zo gekozen dat ze een rustgevend effect hebben, in plaats van overweldigend te werken.

Evidence-based design: ontwerpen op basis van onderzoek

Het evidence-based ontwerp vult deze ontwerpbenadering aan met een wetenschappelijke basis. De term is oorspronkelijk afkomstig uit de geneeskunde. Daar verwijst hij naar behandelingsbeslissingen die zijn gebaseerd op verifieerbare wetenschappelijke bevindingen. Toegepast op de architectuur betekent dit dat ontwerpbeslissingen zijn gebaseerd op aantoonbare verbanden tussen ruimtekwaliteit en menselijk gedrag of gezondheidsontwikkeling.

Belangrijkste kenmerken en ruimtelijke kwaliteiten van »Healing Architecture«

Licht: Daglicht ondersteunt het interne ritme. Niet-verblindende verlichting vermindert visuele vermoeidheid. Individueel regelbare kunstlichtbronnen versterken het gevoel van controle.
Verbinding met de natuur: uitzichten, binnenplaatsen, materialen die natuurlijk aanvoelen of planten in de ruimte hebben een rustgevend effect.
Akoestiek: Geluidsabsorberende oppervlakken verminderen stress. Een lagere achtergrondgeluidsniveau verhoogt de concentratie en de slaapkwaliteit.
Oriëntatie en duidelijkheid: snel te begrijpen plattegronden, logische looproutes, visuele herkenningspunten en afgebakende zones vergemakkelijken de oriëntatie en bieden zekerheid.
Materiaal en textuur: warme, tactiele oppervlakken geven een gevoel van geborgenheid. Antislipvloeren verhogen de veiligheid.
Privacy en autonomie: mogelijkheden om je terug te trekken en individueel aanpasbare ruimte-elementen versterken de zelfbeschikking en waardigheid.

Ruimtes moeten inspelen op de behoeften van mensen en hen de best mogelijke ervaring bieden, of dat nu thuis, op kantoor of op school is. Bij het ontwerp rust een grote verantwoordelijkheid: licht, akoestiek, de sfeer van een ruimte, de indeling en de verhoudingen. Dit alles heeft zowel een positieve als een negatieve invloed op mensen.
– May Fawzy, interieurarchitecte, voorzitter van het British Institute of Interior Design, MF Design Studio

De badkamer in de schijnwerpers

Healing Architecture ontplooit zijn werking zowel op grote als op kleine schaal. Er is bijna geen ruimte waar dat zo duidelijk voelbaar is als in de badkamer. Juist daar komen thema’s als intimiteit, lichaamsbewustzijn, veiligheid en zelfbeschikking op een paar vierkante meter samen. En dat ongeacht of het gaat om een privébadkamer, die van een hotel, een zorginstelling of een ziekenhuiskamer.

Een badkamer die niet afhankelijk is van kortstondige trends, maar gebaseerd is op de inzichten van evidence-based design, heeft op de lange termijn een stabiliserend effect. Ze is niet overweldigend. Ze biedt houvast. Ze is tijdloos.

Als men de principes van de „Healing Architecture“ toepast op de badkamer, staan de volgende kwaliteiten centraal:

Een duidelijke structuur en bewegingsvrijheid voor oriëntatie en zelfstandigheid.
Verblindingsvrij, genuanceerd licht voor stimulatie en ontspanning.
Antislip, prettige oppervlakken voor veiligheid en comfort.
Akoestische rust dankzij geluidsarme sanitaire installaties.
Tijdloze materialen en strakke vormen voor visueel welzijn.
Een harmonieuze kleurstelling om een rustgevende sfeer in de ruimte te creëren.

Healing Architecture komt dus niet alleen tot uiting in grootse architectonische elementen. Het begint in de details: bij een stevige voet aan de douche, bij een wastafelopstelling met heldere verhoudingen, maar ook bij het sanitair, dat door zijn nauwkeurige afwerking en aangename gevoel rust en kwaliteit uitstraalt.